Wykup samochodu z leasingu – prywatnie czy na firmę? Co się bardziej opłaca w 2025 roku?

Końcówka umowy leasingowej to moment, w którym przedsiębiorca musi podjąć jedną z najważniejszych decyzji finansowych dotyczących użytkowanego pojazdu. Jeszcze kilka lat temu odpowiedź była prosta i oczywista dla większości: wykup prywatny, odczekanie pół roku i sprzedaż bez podatku. Jednak przepisy wprowadzone w ramach tzw. Polskiego Ładu (od 1 stycznia 2022 roku) zmieniły krajobraz podatkowy nie do poznania. W 2025 roku zasady te są już ugruntowane, ale wciąż wielu przedsiębiorców wpada w pułapki, nie znając dokładnych konsekwencji swoich wyborów. Czy wykup prywatny ma jeszcze sens? Kiedy lepiej zostawić auto w firmie?

Wykup prywatny – koniec podatkowego raju?

Przez lata wykup prywatny był ulubionym mechanizmem optymalizacji podatkowej polskich przedsiębiorców. Polegał on na wykupieniu samochodu z leasingu na osobę fizyczną (do majątku prywatnego), a nie na firmę. Kluczowa była tutaj kwota wykupu – zazwyczaj symboliczny 1% wartości auta. Po upływie 6 miesięcy od wykupu można było sprzedać samochód po cenie rynkowej, nie płacąc ani złotówki podatku dochodowego.

W 2025 roku ta ścieżka jest nadal możliwa, ale obarczona potężnym obostrzeniem. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, jeśli przedsiębiorca wykupi auto do majątku prywatnego, ale samochód ten był wykorzystywany w działalności gospodarczej (a leasing jest tego koronnym dowodem), przychód ze sprzedaży tego auta będzie traktowany jak przychód z działalności gospodarczej przez okres aż 6 lat od momentu wycofania go z majątku firmy (lub momentu wykupu).

Oznacza to, że sprzedając auto np. rok po wykupie prywatnym, trzeba zapłacić:

• Podatek dochodowy (PIT) – w zależności od formy opodatkowania (skala, liniowy, ryczałt).
• Składkę zdrowotną – która od czasu zmian podatkowych jest naliczana od dochodu/przychodu (z wyjątkami przy niektórych formach ryczałtu).

Wykup prywatny stracił więc swój główny atut – możliwość szybkiej, bezpodatkowej sprzedaży. Nadal jednak pozostaje opcją dla tych, którzy planują jeździć samochodem bardzo długo (powyżej 6 lat) lub przekazać go w rodzinie.

Wykup na firmę – bezpieczeństwo i koszty

W obliczu utrudnień przy wykupie prywatnym, coraz więcej przedsiębiorców w 2025 roku decyduje się na „wykup na firmę”, czyli wprowadzenie samochodu do ewidencji środków trwałych. Jest to rozwiązanie transparentne i logiczne z punktu widzenia księgowego.

Zalety tego rozwiązania:

• Odliczenie VAT: Faktura wykupowa jest kosztem, od którego można odliczyć podatek VAT (50% przy użytku mieszanym lub 100% przy użytku wyłącznie służbowym i prowadzeniu kilometrówki).
• Amortyzacja: Jeśli wartość wykupu przekracza 10 tysięcy złotych, samochód staje się środkiem trwałym i podlega amortyzacji, co generuje koszty podatkowe w kolejnych miesiącach.
• Koszty eksploatacji: Wszystkie wydatki na paliwo, serwis, ubezpieczenie i części można nadal wrzucać w koszty prowadzenia działalności (z ograniczeniem do 75% przy użytku mieszanym).

Wadą jest oczywiście moment sprzedaży. Zbycie pojazdu będącego środkiem trwałym generuje przychód firmy, od którego trzeba odprowadzić VAT oraz podatek dochodowy. Jednakże, biorąc pod uwagę, że wcześniej odliczaliśmy koszty i VAT, jest to naturalna kolej rzeczy.

A może darowizna? Ostatni bastion optymalizacji

W dyskusjach o wykupie z leasingu w 2025 roku nie można pominąć tematu darowizny, która stała się legalną „furtką” dla wielu przedsiębiorców. Mechanizm ten opiera się na przepisach Kodeksu Cywilnego oraz ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Scenariusz wygląda następująco:

1. Przedsiębiorca dokonuje wykupu prywatnego samochodu z leasingu.
2. Następnie przekazuje ten samochód w formie darowizny członkowi najbliższej rodziny (tzw. zerowa grupa podatkowa: małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha).
3. Obdarowany (np. żona lub syn), po otrzymaniu auta, nie musi płacić podatku od darowizny (pod warunkiem zgłoszenia faktu do Urzędu Skarbowego w ciągu 6 miesięcy, jeśli wartość przekracza kwotę wolną).
4. Kluczowy moment: Obdarowany może sprzedać samochód bez podatku dochodowego po upływie 6 miesięcy od momentu otrzymania darowizny.

Dla obdarowanego 6-letni okres karencji (dotyczący przedsiębiorcy) nie obowiązuje, ponieważ nie wykorzystywał on auta w swojej działalności gospodarczej. Jest to w pełni legalna metoda, o ile wszystkie czynności prawne (wykup, darowizna, sprzedaż) są przeprowadzone rzetelnie i faktycznie mają miejsce. Należy jednak pamiętać, że organy podatkowe bacznie przyglądają się takim transakcjom, dlatego ważne jest, aby darowizna była realna, a nie fikcyjna.

VAT przy wykupie – pułapka na „nievatowców”?

Warto zwrócić uwagę na kwestię podatku VAT przy samej fakturze wykupowej. W większości umów leasingowych kwota wykupu jest niska (np. 1% wartości początkowej).

• Przy wykupie na firmę: Odliczamy VAT (50% lub 100%).
• Przy wykupie prywatnym: Zazwyczaj nie mamy możliwości odliczenia VAT, chyba że auto będzie później wykorzystywane w działalności (co jednak włącza je w rygor 6-letniej karencji).

Jeśli wykupujemy auto prywatnie z zamiarem darowizny, tracimy prawo do odliczenia VAT z faktury wykupowej. Przy niskim wykupie (np. 1000 zł) strata jest pomijalna. Jeśli jednak wykup jest wysoki (np. 20-30% wartości auta przy leasingu z wysokim wykupem), brak możliwości odliczenia VAT może być bolesny finansowo.

Kiedy wybrać którą opcję? Podsumowanie scenariuszy

Decyzja nie jest zero-jedynkowa. Oto krótka ściąga, co wybrać w zależności od Twoich planów na 2025 rok:

Wybierz wykup na firmę, jeśli:

• Planujesz nadal intensywnie użytkować auto w firmie i generować koszty (paliwo, naprawy).
• Kwota wykupu jest wysoka i zależy Ci na odliczeniu podatku VAT.
• Chcesz sprzedać auto w niedalekiej przyszłości i po prostu zapłacić należne podatki, nie bawiąc się w darowizny.

Wybierz wykup prywatny, jeśli:

• Chcesz przekazać auto członkowi rodziny (poprzez darowiznę).
• Planujesz jeździć tym samochodem prywatnie przez co najmniej 6 lat.
• Zamykasz działalność gospodarczą.

Sprzedaż a forma opodatkowania przedsiębiorcy

W 2025 roku opłacalność sprzedaży auta z firmy zależy mocno od formy opodatkowania przedsiębiorcy:

• Liniowcy (19%): Zapłacą 19% podatku i 4,9% składki zdrowotnej od dochodu ze sprzedaży.
• Skala podatkowa (12%/32%): Sprzedaż auta może „wepchnąć” przedsiębiorcę w drugi próg podatkowy (32%), co drastycznie obniża opłacalność transakcji. Do tego dochodzi 9% składki zdrowotnej.
• Ryczałt: Tutaj stawka podatku od sprzedaży ruchomości wynosi 3%, ale składka zdrowotna jest zryczałtowana (zależna od przychodu rocznego). Sprzedaż drogiego auta może spowodować przeskok do wyższego progu składki zdrowotnej na cały rok.

Podsumowanie

W 2025 roku nie ma już prostego mechanizmu „weź w leasing, wykup za grosze, sprzedaj z zyskiem bez podatku”. Polski Ład skutecznie uszczelnił ten system. Dziś wykup samochodu z leasingu wymaga kalkulatora w ręku. Dla większości przedsiębiorców, którzy chcą po prostu wymienić auto na nowsze, najwygodniejszą opcją pozostaje pozostawienie auta w rozliczeniu u dealera (sprzedaż z firmy) i wzięcie nowego leasingu, lub skorzystanie z opcji wynajmu długoterminowego, gdzie problem wykupu w ogóle nie istnieje. Jeśli jednak zależy Ci na zatrzymaniu wartości majątku w sferze prywatnej, droga przez darowiznę pozostaje jedyną, choć wymagającą zachodu, alternatywą.

F.A.Q. – Najczęściej zadawane pytania

1. Czy okres 6 lat karencji przy wykupie prywatnym liczy się od daty produkcji auta?

Nie. Okres 6 lat liczy się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym składnik majątku (samochód) został wycofany z działalności gospodarczej lub wykupiony do majątku prywatnego. Data produkcji czy data pierwszej rejestracji nie mają tutaj żadnego znaczenia. Jest to okres, w którym sprzedaż auta skutkuje powstaniem przychodu z działalności gospodarczej.

2. Czy darowizna samochodu po leasingu żonie/mężowi jest opodatkowana?

Darowizna na rzecz członków najbliższej rodziny (tzw. zerowa grupa podatkowa) jest całkowicie zwolniona z podatku od spadków i darowizn, bez względu na wartość przedmiotu darowizny. Warunkiem koniecznym jest jednak zgłoszenie tego faktu do właściwego Urzędu Skarbowego na druku SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od daty darowizny (jeśli wartość przekracza kwotę wolną od podatku, która wynosi obecnie ponad 36 tys. zł, a w przypadku aut zazwyczaj tak jest). Brak zgłoszenia skutkuje nałożeniem podatku na zasadach ogólnych.

3. Co się dzieje z VAT-em przy sprzedaży auta wykupionego na firmę?

Jeśli wykupiłeś auto na firmę i odliczyłeś VAT z faktury wykupowej (50% lub 100%), to przy dalszej odsprzedaży tego samochodu masz obowiązek naliczyć pełny podatek VAT (23%) od ceny sprzedaży. Wystawiasz kupującemu pełną fakturę VAT. W przypadku, gdy przy nabyciu (wykupie) przysługiwało prawo do odliczenia tylko 50% VAT, przy sprzedaży istnieje możliwość odzyskania części nieodliczonego VAT-u (korekta VAT), pod warunkiem, że sprzedaż następuje w okresie korekty (zazwyczaj do 60 miesięcy od nabycia, w zależności od wartości auta).

Podobne wpisy: